''Killing in the Name'' και η αντίφαση της εκλογικής διαδικασίας

Το ‘’Killing in the Name’’ (1^η παρατήρηση) θεωρείται από πολλούς το πιο αντιφατικό τραγούδι όλων των εποχών επειδή το μήνυμά του συγκρούεται συνεχώς με τον τρόπο που καταναλώνεται και λειτουργεί μέσα στο σύστημα.

Η αντίφασή του βρίσκεται στο γεγονός πως ένα τραγούδι ωμής καταγγελίας (αστυνομικής βίας, ρατσισμού, εξουσίας), έγινε mainstream (παίζεται στο ραδιόφωνο, έγινε τεράστια εμπορική επιτυχία και ακούγεται σε γήπεδα, γυμναστήρια, τηλεόραση, φεστιβάλ). Ένα τραγούδι που λέει ‘’fuck you, I won’t do what you tell me’’ …. προωθείται από μεγάλες δισκογραφικές. Ο στίχος, “Some of those that work forces are the same that burn crosses”, αγαπήθηκε από αυτούς που καταγγέλλει. Παίζεται από στρατιωτικές μπάντες (2η παρατήρηση), υιοθετείται από αστυνομικούς, χρησιμοποιείται από δεξιές συγκεντρώσεις.

Το σύστημα, λοιπόν, ξεκάθαρα, εμπορευματοποιεί την οργή, πουλά την επανάσταση, απορροφά την αντίσταση. Και το συγκρότημα ΄’Rage against the machine’’ το γνώριζε και χρησιμοποίησε τη ‘’machine’’.

Το τραγούδι δείχνει παραστατικά, πώς κάθε επανάσταση κινδυνεύει να αφομοιωθεί.

Στην ουσία ρωτά, ‘’μπορείς να φωνάξεις ενάντια στην εξουσία χωρίς να γίνεις κομμάτι της;’’

Και η απάντηση είναι ‘’όχι’’.

Το ‘’Killing in the Name’’’λειτουργεί ως επιτρεπόμενη έκρηξη (όπως είχα γράψει παλαιότερα για τον Έλληνα τράπερ Λέξ). Ο θυμός εκφράζεται, αλλά δεν κατευθύνεται, ούτε μετατρέπεται σε πράξη.

Αυτό έχει ερμηνεία στην ψυχολογία (αποσυμπίεση).

Το σύστημα δεν φοβάται τον θυμό που, έχει ρυθμό, έχει σκηνή, έχει εισιτήριο, έχει τέλος τραγουδιού.

Αντιθέτως, τον χρησιμοποιεί για να αποσυμπιέζει.

Δε φοβάται την πειθαρχημένη ‘’μαζική ανυπακοή’’.

Δε φοβάται την συγχρονισμένη, ρυθμική, τελετουργική κραυγή ’’Fuck you, I won’t do what you tell me’’.

Είναι σα να σε προτρέπει το ίδιο το σύστημα να ‘’κλάψεις να ξεσπάσεις’’. Ψυχολογικά, μειώνει το άγχος, δίνει αίσθηση δύναμης, αλλά χωρίς κανένα ρίσκο. Κάνε ό,τι θες. Όμως μέσα σε απολύτως ελεγχόμενο πλαίσιο. Μέσα στη μάντρα.

Καλά όλα αυτά. Όμως, γιατί το υιοθετούν και αυτοί που καταγγέλλει;

Διότι, όταν η ένταση είναι πολύ ισχυρή, ο εγκέφαλος κρατά το συναίσθημα και πετά το νόημα. Ο αστυνομικός ακούει «δύναμη», ο στρατιώτης ακούει «επιθετικότητα», ο αυταρχικός ακούει ’’ανδρισμό’’.  Ό, τι θέλει ο καθένας με βάση το συναίσθημα.

Το πολιτικό σύστημα έτσι λειτουργεί τέλεια, αφομοιώνοντας τον θυμό και την αντίδραση.

Κι αυτό το κάνει, χωρίς να χρειάζεται να “σκεφτεί” κάθε φορά πώς θα το κάνει. Η αφομοίωση είναι εν μέρει αυτοματισμός από το πολιτικό σύστημα και εν μέρει συνειδητή στρατηγική των μελών του πολιτικού συστήματος.

Είναι κλασικό το φαινόμενο, ‘’Ό,τι δεν μπορείς να καταστείλεις, το ενσωματώνεις’’.

Από την πλευρά του ‘’αντιδραστικού’’ ατόμου, αυτή η ενσωματωμένη στο σύστημα αντίδραση δεν είναι υποκρισία. Είναι βαθιά ανθρώπινη ανάγκη. Ανάγκη για νόημα, αλλά χωρίς κόστος. Ανάγκη για ψυχική εκτόνωση, αλλά χωρίς ρήξη (και η πίτα ολόκληρη και ο σκύλος χορτάτος).

Το τραγούδι λοιπόν, λειτουργεί και ως αυτοκαταγγελία. Όχι καταγγελία μόνο του συστήματος,

αλλά και του συγκροτήματος και του ακροατή.

Το Killing in the Name δεν είναι επαναστατικό τραγούδι. Συμβολίζει την αδυναμία της επανάστασης μέσα στο σύστημα.

Στην ελλαδική πολιτική σκηνή, έχουμε φαινόμενα κομμάτων όπως το κόμμα ''ΝΙΚΗ'' και το ‘’κίνημα’’ της κυρίας Καρυστιανού, που θεωρούνται αντισυστημικά, αλλά προσπαθούν να πολεμήσουν το σύστημα, ενώ είναι μέσα στο σύστημα. Μέσω κομματοποίησης δηλαδή.

Αυτή η αντιφατικότητα, είναι ίδιας τάξης με αυτή του τραγουδιού ''killing in the name''.

Επιλέγουν κομματοποίηση, κοινοβουλευτική εκπροσώπηση, θεσμική αναγνώριση.

Ψυχολογικά αυτό σημαίνει ‘’θέλω να πολεμήσω το σύστημα, αλλά μόνο με όρους που το σύστημα αναγνωρίζει’’.

Ακριβώς όπως ‘’Fuck you, I won’t do what you tell me’’… μέσα σε τραγούδι της Sony.

Το σύστημα όμως δεν φοβάται τον πόλεμο. Φοβάται μόνο τον πόλεμο εκτός ‘’θεάτρου επιχειρήσεων’’ (εκτός συστήματος). Όπως ένας επαγγελματίας παλαιστής, δε φοβάται τον ‘’καβγά στο ρινκ’’, αλλά φοβάται τον ‘’καβγά στο δρόμο’’.

Έτσι προσφέρει τον δρόμο του κόμματος, της κάλπης, του τηλεοπτικού λόγου. Δηλαδή της θεσμικής εκπροσώπησης. Του οργανωμένου ρινγκ με κανόνες θεσπισμένους από την ομοσπονδία του συστήματος.

Παρότι όμως όπως είπαμε, από την πλευρά του ‘’αντιδραστικού’’, αυτή η ενσωματωμένη στο σύστημα αντίδραση δεν είναι υποκρισία όσο αφορά στις προθέσεις, υπάρχει μία ανηθικότητα σε όλο αυτό.

Ο υποστηρικτής τέτοιων σχημάτων, έχει την ψυχολογία της αντίδρασης χωρίς ρίσκο.

Μέσα του βιώνει ότι ’’δεν είμαι σαν τους άλλους’’, ‘’δεν είμαι συνένοχος’’, ‘’λέω την αλήθεια’’. Χωρίς όμως ρήξη με τον θεσμό, χωρίς κόστος, χωρίς ρίσκο.

Αυτό είναι ανώδυνο και ανακουφιστικό.

Όπως στο τραγούδι. Φωνάζεις, ιδρώνεις, ξεσπάς και μετά επιστρέφεις σπίτι.

Το σύστημα όμως δεν “ηττάται”. Λειτουργεί τέλεια.

Στην πραγματικότητα, το πολιτικό σύστημα, χρειάζεται τα αντισυστημικά κόμματα. Είναι οι θεραπαινίδες του. Αυτά απορροφούν την αγανάκτηση. Τη διασπούν, τη μετράνε και τη μετατρέπουν σε εκλογικά ποσοστά. Και ό,τι μετριέται σε δημοσκοπήσεις, ενσωματώνεται, διαχειρίζεται και ακυρώνεται.

Η κομματοποίηση δηλαδή, είναι ένας μηχανισμός εξημέρωσης (όπως η τραπ και ο χουλιγκανισμός). Όπως με το ‘’Killing in the Name’’ δηλώνεις άρνηση, μέσα σε πειθαρχημένο πλαίσιο, με κανόνες, με ρόλους και με όρια (στο κλάμπ, με εισιτήριο, ως πελάτης, νόμιμα). Συμβολικά κι όχι πραγματικά.

Τα αντισυστημικά κόμματα λοιπόν λειτουργούν όπως τα τραγούδια διαμαρτυρίας στο mainstream.

Δεν υπάρχουν για να ανατρέψουν το σύστημα, αλλά για να επιτρέψουν στους ανθρώπους να αντέξουν να ζουν μέσα του.

Από θεολογικής απόψεως τα αντισυστημικά σχήματα λειτουργούν συχνά ως εξομολόγηση χωρίς μετάνοια. Όπως μετά την εξομολόγηση εμείς είμαστε «καθαροί», χωρίς να αλλάζει ο τρόπος ζωής, ούτε η ευθύνη, ούτε η κοσμοαντίληψη, αφού εξακολουθεί να  φταίνε οι άλλοι και το σύστημα.

Για την Ορθοδοξία, η πιο ριζοσπαστική πράξη δεν είναι η σύγκρουση με την εξουσία, αλλά η απο-ιεροποίησή της. Η πράξη μη-απολυτοποίησης είναι η αποχή από την πράξη ιεροποίησης και νομιμοποίησής της. Από την αποχή στην ψήφο.

Αποχή σημαίνει ‘’Δεν σου δίνω ούτε την ελπίδα μου, ούτε την απελπισία μου’’.

Αυτό είναι βαθιά αντισυστημικό.

Το πολιτικό σύστημα (και κάθε ανθρώπινο σύστημα), δεν φοβάται τόσο την αποχή όσο, τον άνθρωπο που δεν ζητά τίποτα. Αυτός, δεν εκβιάζεται, δεν χειραγωγείται, δεν τρομοκρατείται εύκολα.

Αυτή η στάση δεν οργανώνεται, δεν γίνεται πλειοψηφία, δεν κερδίζει εκλογές, δεν ανταμείβεται. Όμως, ούτε εξαγοράζεται.

Δεν υπόσχεται λύσεις, δεν αλλάζει τον κόσμο, δεν γράφει ιστορία. Αλλά, δεν αφήνει το ψέμα να περάσει από μέσα του.

Υπάρχει σιωπηλά, σαν ρωγμή. Και γι’ αυτό είναι επικίνδυνη. Μακροπρόθεσμα, είναι πιο αποσταθεροποιητικό από κάθε κραυγή, γιατί απογυμνώνει την εξουσία από αυτό που περισσότερο χρειάζεται για να σταθεί. Την εσωτερική συναίνεση.

Δεν αλλάζει το σύστημα άμεσα, αλλά προστατεύει τον άνθρωπο από την χειραγώγηση, τον εκβιασμό και την ψευδαίσθηση συμμετοχής.

Είναι η μοναδική “ασφαλής” μορφή αντίστασης στις αντιφάσεις.

ΝΑΛ

Παρατηρηση 1 : ''Killing in the name'' song

Παρατήρηση 2 : ''Killing in the name'', by Military Band