Ποιος φοβάται την Τεχνητή Νοημοσύνη;

Ποιος φοβάται την Τεχνητή Νοημοσύνη;

14 Ιουλίου 2026

Ο ψυχολογικά ώριμος άνθρωπος προσεγγίζει την Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ), ανάλογα με τον τρόπο τον οποίο αντιλαμβάνεται τον ίδιο του τον εαυτό.

Αν θεωρεί τον εαυτό του μια μηχανή, τότε, η ΤΝ είναι σαρξ εκ της σαρκός του. Θα αναβαθμίσει τον εαυτό του, ενσωματώνοντάς την, προκειμένου να επιτύχει την αθανασία.

Εάν αντιλαμβάνεται τον εαυτό του ως ον με μοναδική οντολογική διάσταση και αιώνια προοπτική, τότε η ΤΝ είναι ακόμα ένα δώρο θεού, εργαλείο χρήσιμο για την επίτευξη του προορισμού του.

Και στις δύο περιπτώσεις δεν θαπρεπε να τη φοβάται.

Κι όμως, αν κοιτάξουμε γύρω μας, υπάρχει είτε φόβος, είτε απαξίωση στην ΤΝ. Ο φόβος  και η απαξίωση, στοχεύουν κυρίως στην (προς το παρόν) δυνατότητα της ΤΝ να είναι αντικειμενική και αμερόληπτη με πρόσβαση σε ιλιγγιώδες πεδίο δεδομένων.

Αυτός ο φόβος έχει ψυχολογικά αίτια και οι άνθρωποι που εναντιώνονται σε αυτή την πλευρά της ΤΝ ανήκουν σε διαφορετικούς ψυχολογικούς τύπους.

Οι πιο ενδιαφέροντες τύποι είναι:

- Ο ελιτιστής της γνώσης, που επενδύσει μεγάλο μέρος της αυτοεκτίμησής του στο ότι γνωρίζει περισσότερα από τους άλλους, τύπου ‘’έχω διαβάσει πολλά βιβλία’’ και ‘’έχω γράψει πολλά βιβλία’’. Συχνά ο φόβος αφορά στην προσωπική του ταυτότητα και την ενδεχόμενη απαξίωσή του από την ΤΝ περισσότερο, παρά την τεχνολογία εν γένει. Όταν η γνώση και η κρίση του, πάνε περίπατο, στην πρώτη αντιπαράθεση με την ΤΝ, αισθάνεται ότι χάνει το συγκριτικό του πλεονέκτημα. Κοινώς, σμπαραλιάζεται.

- Ο ακαλλιέργητος δογματικός, που βρίσκεται στον αντίποδα του ελιτιστή της γνώσης. Απειλείται απλά επειδή η ΤΝ καταρρίπτει αβίαστα τις δοξασίες του. Αντί να αναγνωρίσει ότι απέναντί του υπάρχει ένα εργαλείο που, σε πολλές περιπτώσεις, απλώς ‘’έχει δίκιο’’, επιλέγει να αμφισβητήσει την ίδια την πραγματικότητα. Η ταυτότητά του στηρίζεται στις βεβαιότητές του και κάθε διάψευση βιώνεται ως προσωπική επίθεση.

- Ο δύσπιστος απέναντι στην εξουσία είναι ο πιο λογικός τύπος. Δεν φοβάται την ΤΝ καθαυτή, αλλά το ποιος την ελέγχει. Ανησυχεί για χειραγώγηση της κοινής γνώμης και συγκέντρωση δύναμης σε λίγες εταιρείες, ή κράτη. Αυτός ο φόβος είναι ο μόνος ο οποίος έχει πραγματική βάση. Όμως, επειδή η ΤΝ, δεν είναι ‘’μία’’ και ούτε είναι αποκλειστικά ελεγχόμενη από ‘’έναν’’, ο καθολικός έλεγχός της, μάλλον είναι αδύνατος. Δεν είναι της παρούσης να επεκταθούμε περισσότερο, αξίζει όμως να επισημανθεί ότι η ανθρώπινη ιστορία δείχνει πως το βαθύτερο πρόβλημα δεν είναι μόνο εκείνος που ασκεί την εξουσία, αλλά και η ανθρώπινη τάση να αναζητά κάποιον που θα τον εξουσιάσει. Γι’ αυτό και ο έλεγχος των κοινωνιών αποδεικνύεται διαχρονικά τόσο εύκολος. Επειδή βρίσκει ανθρώπους πρόθυμους να παραχωρήσουν την ελευθερία τους με αντάλλαγμα την ασφάλεια, ή τη βεβαιότητα και εν γένει τη σταθερότητα (για να έρθουμε και στα δικά μας). Άλλωστε πολλοί στοχαστές έχουν αυτή τη θέση (Ντοστογιέφσκι, Νίτσε, Φρόιντ)

Αυτοί λοιπόν οι ‘’φοβικοί’’, παρότι θεωρούν ότι αντιπροσωπεύουν το στρατόπεδο του ‘’πνεύματος’’ ενάντια στη μηχανή, στην πραγματικότητα δεν έχουν τίποτα πνευματικό. Είναι απολύτως τεχνοκρατικοί, ορθολογιστές, καρτεσιανοί υπολογιστές. Γι αυτό και μάχονται τη μηχανή, στο γήπεδο της μηχανής. Και χάνουν. Και όποιος χάνει, διασύρει τον αντίπαλο.

ΝΑΛ