Τα όρια της πολιτικής φιλοσοφίας και το ιστορικό της τέλος
Μετά από μία εβδομάδα ακριβώς, βρήκα επιτέλους τον χρόνο να ακούσω την τρίωρη συνέντευξη του Γιάννη Ιωαννίδη στις «Αντιθέσεις».
Πλήρης απογοήτευση.
Έχασα τρεις ώρες περιμένοντας ένα «δια ταύτα» που δεν ήρθε ποτέ.
Διαπιστώσεις – διαπιστώσεις – διαπιστώσεις. Θα έπρεπε – θα έπρεπε – θα έπρεπε. Είμαστε οι χειρότεροι – είμαστε οι χειρότεροι – είμαστε οι χειρότεροι. Φταίει το σύστημα και η οικογενειοκρατία – φταίει το σύστημα και η οικογενειοκρατία – φταίει το σύστημα και η οικογενειοκρατία.
Δεν άκουσα τίποτα πραγματικά καινούργιο.
Ο τίτλος της εκπομπής θα μπορούσε να ήταν, «Από τον Όργουελ και τον Καστοριάδη μέχρι τον Ιωαννίδη - όταν η πολιτική ανάλυση παθαίνει νευρικό κλονισμό».
Ή αλλιώς,
«Οι πολιτικοί αναλυτές, μας τα κάνατε τσουρέκια».
Από τον Τζορτζ Όργουελ και τη «Φάρμα των ζώων», μέχρι τον Καστοριάδη και τη σύγχρονη κριτική του Ιωαννίδη για την ελληνική πραγματικότητα, υπάρχει μια κοινότατη γενικότατη διαπίστωση.
Ο άνθρωπος δημιουργεί συστήματα για να υπηρετήσουν το κοινό καλό, αλλά τα συστήματα αυτά υποτάσσονται στην ανθρώπινη ιδιοτέλεια, στο πάθος για εξουσία και στην ανάγκη βιοπορισμού.
Γκώσαμε όμως με τις επαναλήψεις των αυτονόητων.
Γιατί και γιατί και γιατί και γιατί …
Γιατί κοινωνίες που δημιούργησαν θεσμούς ελευθερίας, δικαιοσύνης και ισότητας καταλήγουν να παράγουν νέες μορφές ανισότητας, εξουσιασμού και αποξένωσης; Γιατί; Έλα ντε!
Έλεος πια.
Ο Όργουελ στη «Φάρμα των ζώων» μας λέει κάτι πολύ ‘’βαθυστόχαστο’’, ότι ακόμη και τα πιο υψηλά ιδανικά μπορούν να διαφθαρούν όταν περάσου ν μέσα από ανθρώπους που επιθυμούν την εξουσία. Πσσσσ! (Τα γουρούνια παίρνουν την εξουσία με σημαία τα ιδανικά και τελικά γίνονται αυτό που υποτίθεται ότι πολεμούσαν). Και ….. θα προτείνει ακόμα μία πιο ‘’βαθυστόχαστη’’ πολιτική λύση.
Πρέπει να υπάρχει έλεγχος για διαφάνεια. Πρέπει να υπάρχει έλεγχος για ελευθερία λόγου. Πρέπει να υπάρχει έλεγχος της εξουσίας. Πρέπει να υπάρχει έλεγχος για την προπαγάνδα. Αλλά δε μας λέει ποιος θα πρέπει να ελέγχει τον ελεγκτή.
Άλλο ‘’βαθυστόχαστο’’ θα πει ο Καστοριάδης. Φταίει η κοινωνία που έχει χάσει την ικανότητά της να δημιουργεί νόημα αλλά ακολουθεί έτοιμα πρότυπα κατανάλωσης, επιτυχίας και κοινωνικής αποδοχής.
Ο άνθρωπος πρέπει να ξαναγίνει ενεργός πολίτης. Να αναλάβει συλλογικά την ευθύνη της κοινωνίας του. Πσσσσσ!
Και γιατί ρε μεγάλε στοχαστά ο άνθρωπος, ενώ γνωρίζει το καλό, επιλέγει το ιδιοτελές;
Και μετά από αυτούς τους μεγάλους σύγχρονους (διότι υπάρχει και πληθώρα αρχαίων), έρχεται ο Ιωαννίδης να μας πει τι;
Να μας πει για την εξαθλίωση των θεσμών, που λειτουργούν τυπικά, αλλά χάνουν την ουσία τους; Να μας πει για τα επικοινωνιακά τρυκ που αντικαθιστούν την αλήθεια; Να μας πει για την πολιτική που γίνεται αυτοσυντήρηση και επάγγελμα; Να μας πει για την κοινωνία που συνήθισε την παρακμή και αλλοτριώθηκε;
Να μας κάνει διαγνώσεις τύπου ’’καμένης γης";
Και να μας προτείνει κι αυτός τις υπέρσοφες μπαρούφες ….. (ξέρετε τα γνωστά …. ). Ότι δηλαδή χρειαζόμαστε καλύτερους θεσμούς, περισσότερη δημοκρατία, μεγαλύτερη λογοδοσία, ενεργούς πολίτες.
Σιγά την αποκάλυψη! Ξανα - ανακάλυψε την πολιτική ταχινόσουπα επαναφέροντας με τον πιο ηχηρό τρόπο, το ιστορικό αδιέξοδο της πολιτικής φιλοσοφίας και την μωρία των σπουδαίων της γης, που δε βλέπουν 2 εκατοστά μπροστά από τη μύτη τους.
Από τον Πλάτωνα μέχρι τον Μαρξ, από τον Ρουσσώ μέχρι τον Καστοριάδη, από τους φιλελεύθερους θεωρητικούς μέχρι τους επαναστάτες, ο άνθρωπος αναζητά το τέλειο πολιτικό σύστημα.
Το αναζητά γιατί είναι τεμπέλης ιδιοτελής και φυγόπονος και βαριέται να προσπαθήσει να αλλάξει αυτός. Θέλει να αλλάξουν γύρω του όλα, για να τον υπηρετούν, όσο αυτός παραμένει ο ίδιος.
Σταματήστε πια να πολιτικο-φιλοσοφείτε. Η πολιτική φιλοσοφία έκλεισε πια τον ιστορικό της κύκλο.
Άμα είσαι μάγκας, θέλω να μου απαντήσεις πως θα αλλάξει ο άνθρωπος και όχι οι θεσμοί.
Γιατί οι θεσμοί αλλάζουν, αλλά, κάθε νέο σύστημα μεταφέρει μέσα του τον ίδιο άνθρωπο, που θα τινάξει τα πέταλα σε κάθε θεσμό.
ΝΑΛ